Tapicerowanie

Tapicerowanie krok po kroku — wymiana materiału obiciowego

Tapicerowanie krzeseł, foteli i sof zabytkowych jest techniką dostępną dla osoby bez profesjonalnego szkolenia, pod warunkiem że rama mebla jest w dobrym stanie. Najtrudniejsze są meble z tradycyjną konstrukcją sprężynową i wypełnieniem z włosia końskiego, ale w przypadku mebli z pianką poliuretanową (produkcja od lat 60. XX w.) praca jest znacznie prostsza.

Demontaż starego obicia

Pierwszym krokiem jest ostrożne usunięcie istniejącego obicia. Narzędzia: nożyczki, nóż tapicerski lub skalpel do przecięcia szwów, cienkie dłuto, szczypce i płaskie narzędzie do wyciągania gwoździ tapicerskich (obcęgi tapicerskie).

1. Zrób zdjęcia dokumentujące kolejność warstw i sposób mocowania — przyda się przy ponownym składaniu.
2. Zdejmij ewentualne lamówki dekoracyjne i pinezki (jeśli są). Wyciągaj je delikatnie, by nie uszkodzić ramy.
3. Odetnij nici ze szwów, jeśli obicie jest zszyte. Nie zrywaj materiału gwałtownie — może wciągać za sobą wypełnienie.
4. Usuń stary materiał warstwami — tkanina wierzchnia, wata lub pianka, potem ewentualne płótno tapicerskie (drelich lub jutowe).
5. Zbierz i opisz stare elementy — mogą służyć jako szablony do cięcia nowych materiałów.

Ocena stanu sprężyn i ramy

Rama meblowa to element, który warto dokładnie sprawdzić przed tapicerowaniem. Luźne połączenia klejone można wzmocnić klejem stolnicowym (PVA do drewna) lub klejem żywicznym epoksydowym, ściskając ramę zaciskami na 12–24 h.

Sprężyny w meblach zabytkowych mogą być trzy rodzaje:

• Sprężyny stożkowe — zszywane do pasa jutowego i do siebie nawzajem. Przy uszkodzeniu jednej sprężyny najłatwiej jest wymienić całą siatkę. Nowe komplety dostępne są w hurtowniach tapicerskich.
• Serpentynowe sprężyny stalowe (sinusoidalne) — typowe dla mebli z lat 60.–80. XX w. Mocowane haczykami do ramy. Wymiana jest prosta — nowe pasy dostępne na metr bieżący.
• Taśmy gumowo-elastyczne (webbing) — stosowane w meblach skandynawskich i nowoczesnych. Naciągane z 10% napięciem wstępnym i zszywane lub przybijane do ramy.

Rodzaje wypełnień tapicerskich

Wypełnienie decyduje o komforcie siedzenia i trwałości tapicerki. W meblach zabytkowych najczęściej spotykane:

• Włosie końskie — naturalne wypełnienie z grzywy lub ogona konia. Sprężyste, trwałe, antybakteryjne. Dziś drogie i trudno dostępne, ale możliwe do kupienia w specjalistycznych hurtowniach tapicerskich (np. w Warszawie przy ul. Siennej lub Krakowskie Przedmieście).
• Wata bawełniana — miękka warstwa wyrównawcza nad twardszym wypełnieniem. Zapobiega przelezeniu twardego materiału przez tkaninę.
• Pianka poliuretanowa — w gęstości 25–35 kg/m³ do normalnego użytkowania. Do foteli i kanap z większym obciążeniem — 35–45 kg/m³. W Polsce dostępna w sklepach budowlanych, ale lepszej jakości w hurtowniach tapicerskich.
• Silikonowy fiberfill — do poduszek i oparć, gdy zależy na miękkości i puszystości.

Dobór tkaniny obiciowej

Tkanina obiciowa powinna być trwała, łatwa do czyszczenia i pasować stylistycznie do mebla. Parametry do sprawdzenia przed zakupem:

• Gramatura — minimalna 200–250 g/m² dla mebli użytkowych. Tkaniny poniżej 180 g/m² szybko się przetarają.
• Odporność na ścieranie (test Martindale) — dla mebli domowych minimum 20 000 cykli, dla intensywnie użytkowanych — 30 000+.
• Materiał — naturalne (len, bawełna, aksamit bawełniany) lepiej oddychają, ale są mniej odporne na plamy. Mieszanki z poliestrem są trwalsze.

Do krzeseł w stylu biedermeieru pasuje aksamit bawełniany w kolorach głębokiej zieleni, granatu lub bordo. Do foteli empire'owych — lniane lub jedwabne tkaniny ze wzorem geometrycznym lub roślinnym. Hurtownie tapicerskie w większych miastach (Warszawa, Kraków, Wrocław) prowadzą duże wybory tkanin z próbnikami.

Techniki mocowania materiału

Materiał tapicerski mocuje się do ramy gwoździami tapicerskimi lub zszywkami (zszywacz tapicerski). Oba sposoby są równie trwałe, zszywacz jest szybszy. Naciąganie materiału wymaga praktyki — zbyt słabe naciągnięcie powoduje zmarszczenia, za mocne — odkształca formę poduszki.

1. Połóż tkaninę przodem do dołu. Ułóż przygotowaną poduszkę lub siedzisko.
2. Zacznij od środka tylnej krawędzi — wbij lub wstrzelaw 1–2 zszywki tymczasowo.
3. Naciągnij materiał do środka krawędzi przedniej i zabezpiecz tak samo. Sprawdź, czy wzór jest wycentrowany.
4. Naciągnij boczne krawędzie tak samo — środek lewej, środek prawej.
5. Pracuj od środków ku narożom, naciągając równomiernie i wbijając zszywki co 3–4 cm.
6. W narożach wykonaj eleganckie zakładki — potrójne złożenie przy rogach prostych, nacięcia przy narożach zaokrąglonych.

Wykończenie krawędzi i lamówki

Krawędzie obicia wykańcza się lamówką (obszycie z tkaniny lub sznurkiem tapicerskim owiniętym w materiał), listwą drewnianą lub perełkowymi gwoździkami dekoracyjnymi. Gwoździki tapicerskie dostępne są w różnych średnicach (8–14 mm) i wykończeniach (mosiądz, nikiel, czerń).

Przy meblach zabytkowych warto stosować gwoździki stylizowane na stare — w Polsce dostępne m.in. w sklepach z materiałami tapicerskimi lub przez sklepy internetowe specjalizujące się w renowacji mebli.

Powiązane artykuły

Przygotowanie

Szlifowanie i przygotowanie mebli

Jak dobrać ziarnistość papieru i szlifować wzdłuż słojów.

Wykończenie

Bejcowanie i politurowanie drewna

Metody barwienia drewna i nakładania politury szelakowej.