Wykończenie powierzchni

Bejcowanie i politurowanie drewna — metody i materiały

Bejcowanie nadaje drewnu kolor, podkreśla rysunek słojów i wyrównuje ton między różnymi partiami powierzchni. Politurowanie nadaje połysk i chroni drewno przed wilgocią i zabrudzeniem. Obie czynności są ze sobą powiązane — dobra bejca przygotowuje grunt pod odpowiednią politurę lub lakier.

Rodzaje bejc — wodna, olejowa, spirytusowa

Bejca to roztwór barwnika lub pigmentu w nośniku. Rodzaj nośnika decyduje o właściwościach użytkowych i sposobie nanoszenia:

Bejca wodna

Najbezpieczniejsza pod względem oparów, łatwa do rozcieńczania i mycia narzędzi. Wadą jest unoszenie włókien drewna (szczególnie przy drewnie liściastym), przez co po wyschnięciu powierzchnia jest chropowata i wymaga delikatnego przetarcia P320. Czas schnięcia: 2–6 godzin w temperaturze 20°C. Kolory są głębsze i żywsze niż w przypadku bejc olejowych.

Bejca olejowa

Wolniej schnie (6–24 h), ale nie unosi włókien, co upraszcza pracę. Lepiej penetruje drewno oleiste i egzotyczne. W Polsce dostępna m.in. pod markami Sadolin, Caparol, Bondex. Rozrzedzana olejem terpenowym lub benzyną ekstrakcyjną.

Bejca spirytusowa

Schnie w ciągu kilkunastu minut. Trudna w równomiernym nałożeniu bez śladów zakładek (szczególnie na dużych powierzchniach). Stosowana głównie do renowacji małych elementów i dotykania ubytków koloru, a także jako składnik politury szelakowej.

Technika nanoszenia bejcy

Bejcę nanosi się szmatką bezpyłową, pędzlem płaskim lub gąbką, zawsze wzdłuż słojów. Nadmiar usuwa się po upływie czasu wskazanego przez producenta (zwykle 2–5 minut), wycierając do sucha w tym samym kierunku.

1. Odtłuść powierzchnię acetonem lub izopropanolem, jeśli drewno jest oleiste.
2. Nałóż bejcę równomiernie, pracując małymi sekcjami (ok. 30×30 cm).
3. Poczekaj na wstępne wchłonięcie (2–3 min dla bejcy wodnej, 5–8 min dla olejowej).
4. Wytrzyj nadmiar wzdłuż słojów czystą szmatką.
5. Po wyschnięciu oceń kolor. Jeśli chcesz ciemniejszego — nałóż drugą warstwę.
6. Przed lakierowaniem lub politurowaniem przeszlifuj lekko P320 i odkurz.

Politura szelakowa — historia i właściwości

Szelak (Wikipedia: Szelak) to naturalna żywica wydzielana przez owady z gatunku Kerria lacca, zbierana głównie w Indiach i Tajlandii. Była dominującą metodą wykańczania mebli od XVIII do połowy XX wieku — szczególnie popularna w przypadku mebli biedermeierowskich, empire'owych i wiktoriańskich.

Właściwości szelaku:

• Nadaje głęboki, ciepły połysk z lekko żółtawym odcieniem
• Działa jako dobry podkład pod lakier nitrocelulozowy lub akrylowy
• Nie jest wodoodporny — wrażliwy na wodę i alkohol
• Łatwy do naprawienia — uszkodzone fragmenty można roztopić i ponownie wypolerować

Technika politurowania na waciku

Politura szelakowa nakładana jest tzw. tamponem (wacikiem) — kulką z bawełnianej waty owiniętej w lnianą lub bawełnianą szmatkę. Stężenie: typowo 15–20% szelaku w spirytusie denaturowanym (250 ml spirytusu + 40–50 g płatków szelaku, maceracja 24 h).

1. Przygotuj tampon: owij kulkę waty lnianą szmatką tak, by spód był gładki i pozbawiony zagnieceń.
2. Nasyć tampon roztworem szelaku, nadmiar wyciśnij. Na spodzie tamponu powinna pozostać wilgotna, ale nie mokra plama.
3. Nałóż kilka kropli oleju lnianego na spód tamponu — ułatwia to ślizganie się po powierzchni.
4. Prowadź tampon ruchem ósemkowym lub kolistym po dużych powierzchniach. Na krawędziach prowadź wzdłuż słojów.
5. Po nałożeniu ok. 10–15 warstw odczekaj 24 h. Lekko przeszlifuj P600, odkurz i powtórz nanoszenie.
6. Końcowy połysk uzyskasz, prowadząc suchy tampon z minimalną ilością szelaku wzdłuż słojów.

Alternatywne metody wykańczania

Nie każdy mebel wymaga politury szelakowej. W zależności od przeznaczenia mebla i oczekiwanej odporności powierzchni:

• Lakier nitrocelulozowy — szybkoschnący, dobry połysk, wymaga podkładu szelakowego na starszych meblach
• Lakier akrylowy wodny — bezpieczniejszy, nieco mniejszy połysk, dobra odporność na zarysowania
• Lakier olejowo-uretanowy — najodporniejszy, stosowany głównie do mebli kuchennych i stołów
• Olej lniany lub twaardolejowy — wnika głęboko w drewno, brak warstwy powierzchniowej, mat

Oleje i wosk — najprostsza metoda ochrony

Dla mebli rustycznych, wiejskich lub skandynawskich w stylu biedermeier dobrym wykończeniem jest olej lniany (dostępny w polskich sklepach budowlanych, np. Leroy Merlin, Castorama) lub wosk pszczeli. Olej lniany nosi się na ciepło, w kilku warstwach, co 24–48 h. Wosk nakłada się po olejowaniu, po całkowitym wyschnięciu oleju.

Powiązane artykuły

Przygotowanie

Szlifowanie i przygotowanie mebli

Jak dobrać ziarnistość papieru i szlifować wzdłuż słojów.

Tapicerowanie

Tapicerowanie krok po kroku

Wymiana materiału obiciowego w meblach tapicerowanych.